duurzaam bouwen

Energieprestatieregelgeving

De Vlaamse overheid wil energiezuinig bouwen en verbouwen sterk stimuleren en vindt gezonde, comfortabele woningen belangrijk. Zoals in alle Europese landen zal ook in Vlaanderen iedere bouwer en verbouwer binnenkort aandacht moeten schenken aan energiebesparende maatregelen in de woning.

Alle woningen met bouwaanvraag vanaf 1 januari 2006 zullen een bepaald niveau van isolatie en energieprestatie (isolatie, verwarmingsinstallatie, ventilatie, zonne-energie...) moeten behalen. In een nieuwbouwwoning zal een minimale en gecontroleerde ventilatie nodig zijn. Tot 1 januari 2006 is de huidige isolatieregelgeving van kracht.

Uw voordelen zijn:
jaarlijks besparen door een lagere energiefactuur;
een gezonde woning met meer comfort voor u en uw medebewoners;
een energiezuinige woning met een waardeverhoging op de verkoop- en verhuurmarkt;
een beter leefmilieu als ieder zijn steentje bijdraagt om minder energie te verbruiken.

Duurzaam bouwen

De extra kosten bij het uitvoeren van de werkzaamheden zijn beperkt en op korte termijn terugverdiend. Daarna is er zuivere winst voor u en uw portemonnee.
Duurzaam bouwen begint al vóór de architect zijn eerste pennenstreek op papier gezet heeft. Zowel architect als bouwheer moeten vanaf het prille begin overtuigd en gemotiveerd zijn om samen een zo duurzaam mogelijke woning te realiseren. Het spreekt voor zich dat de keuze van de architect daarom van cruciaal belang is. Ook de bouwheer moet weten waar hij naartoe wil en moet zich een aantal pertinente vragen stellen.

De eerste vraag die hij zich moet stellen is waar hij wil wonen. Een woning op het platteland klinkt misschien idyllisch, maar is dit wel een goede optie als je omwille van die locatie elke dag vele kilometers moet afleggen van en naar je werk, de winkels, de school van de kinderen,…. Als de gewonnen energie van alle duurzame maatregelen in het niets verdwijnt ten opzichte van de brandstof voor de auto(‘s), is alle moeite een maat voor niets.
 
Is het trouwens nodig om een nieuwe woning te bouwen? Is het niet interessanter om een oude woning grondig te renoveren? Met het oog op de duurzaamheid zijn er hiervoor zeker wel goede argumenten. Door een oude woning te ‘recycleren’ voorkomt u dat een woning verder in verval treedt en afgebroken moet worden. Bovendien zijn er voor een renovatie veel minder materialen nodig dan voor een nieuwbouwwoning. Daartegenover staat dat u in een nieuwe woning gemakkelijker de principes van duurzaam bouwen kan toepassen, zoals bijvoorbeeld een goede isolatie of een dubbel watercircuit. Het is hier dus zoals zo dikwijls een kwestie van wikken en wegen en de concrete situatie beoordelen.

Niet te groot, niet te klein

Een duurzame woning is in de eerste plaats een woning die aangepast is aan jouw leef- en gezinssituatie. Een te grote woning heeft geen zin omdat je dan nodeloos geld, energie en materialen verspilt tijdens de bouwwerken en nadien opgezadeld zit met hoge verbruikskosten. Anderzijds mag de woning ook niet te klein zijn. Dat komt de leefbaarheid niet ten goede waardoor u na enkele jaren genoodzaakt voelt om bij te bouwen. Doe het beter in één keer goed.

Vermits ruimte en bouwgrond schaars en duur zijn, doet u er goed aan om zo compact mogelijk te bouwen. Dat heeft niet alleen met het aantal vierkante meters te maken, maar meer nog met een efficiënte benutting van de ruimte. Een vide kan heel mooi zijn, maar je moet er wel heel wat ruimte en vierkante meters voor inboeten. Een van de meest compacte bouwvorm is bijvoorbeeld de kubus. Een compact gebouw kost in materialen en werkuren beduidend minder dan een gebouw met dezelfde oppervlakte maar met veel hoekjes en kantjes.

Een duurzaam ontwerp speelt maximaal in op energie die we gratis van de natuur krijgen. Dat kan bijvoorbeeld door de woning te compartimenteren en door weinig gebruikte ruimtes op de “koude” noordkant te situeren en de eigenlijke leefruimtes op de zuidkant. Hier kunt u via grote ramen veel zonlicht en warmte naar binnen halen. Denk er wel aan dat die ramen in de zomer een serre-effect teweeg kunnen brengen waardoor een goede zonwering of zelfs een mechanische koeling vereist is. Dat kunt u nochtans gemakkelijk vermijden met behulp van een oversteek. In de zomer wanneer de zon hoog staat houdt de oversteek de zonnestralen tegen, maar in de winter als de zon laag staat, krijgt ze vrij spel om gratis warmte en licht te leveren in jouw woning. Hetzelfde geldt voor een loofboom. In de herfst en winter is de boom kaal en houdt hij bijna geen zonlicht tegen. In de lente en zomer daarentegen staat hij in volle bloei en zorgt hij voor schaduw en koelte.

Vooruitziend bouwen

Zelfs als je niet dadelijk wilt investeren in zonnepanelen of een zonneboiler, kies dan toch voor een zodanige dakhelling en een zodanige oriëntatie dat de zonnecellen een hoog rendement kunnen realiseren. Tussen ZO en ZW is wat dat betreft de best mogelijke oriëntatie voor het dak. Als u bouwt met een plat dak, zorg dan voor bepaalde zones in sterk belastbare isolatie waar je zonnepanelen op kan plaatsen.

Een kortetermijnvisie strookt hoegenaamd niet met de principes van duurzaam bouwen. Vandaar dat duurzaam bouwen ook impliceert dat je aanpasbaar bouwt. Om onnodige veranderingen in de toekomst te vermijden, moet u nu al de nodige voorzieningen treffen om de woning gemakkelijk aan te passen aan nieuwe behoeften. Zorg bijvoorbeeld dat ruimtes gemakkelijk heringedeeld kunnen worden (vb. lichte scheidingswanden i.p.v. zware binnenmuren), vermijd onnodige niveauverschillen, maak één toilet voldoende groot en maak deuren voldoende breed zodat ze rolstoeltoegankelijk zijn. Zorg ook dat u steeds bij de leidingen kan en kies een trap waar je later gemakkelijk een traplift op kan monteren.
Aanpasbaar bouwen moet trouwens niet altijd gerelateerd worden aan een handicap of het gebruik van een rolstoel. Ook andere aanpassingen moeten vlot kunnen verlopen. Daarom is het bijvoorbeeld een must om voldoende wachtbuizen te plaatsen zodat u gemakkelijk bijkomende leidingen kan bijtrekken (vb. wachtbuizen voor een alarmsysteem, voor buitenverlichting,…).

Kostprijs

Als ik deze principes toepas, jaag ik dan mijn bouwbudget niet de hoogte in? Toch niet. Bepaalde elementen die hier zijn aangehaald hebben (vb. de secundaire ruimtes aan de noordzijde situeren, compact bouwen, bereikbare leidingen,…) hebben geen enkele consequentie voor de kostprijs en vormen zelfs aanzienlijke besparingen (vb compact bouwen). Andere ingrepen (vb. bredere deuren, een oversteek, wachtbuizen,… ) vergen inderdaad een kleine meerprijs, maar die weegt absoluut niet op tegen het bedrag dat u uitspaart door een verminderd energieverbruik of door het vermijden van aanpassingswerken. Als u duurzaam bouwt bent u en zeker ook onze natuur altijd de winnaar.

Voor meer informatie over diverse aspecten van duurzaam bouwen en de energieprestatieregelgeving kan u terecht op de site www.energiesparen.be